Καμηλάρι Ηρακλείου

Το Καμηλάρι(ο) είναι χωριό και πρώην κοινότητα της επαρχίας Πυργιωτίσσης στα δυτικά της Φαιστού. Αριθμεί 289 κατοίκους και σήμερα είναι επίσης ομώνυμο Δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Τυμπακίου με τρεις συνολικά οικισμούς. Κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία και λιγότερο η κτηνοτροφία. Η απόσταση του χωριού από το Ηράκλειο είναι 67,4 χλμ. Στο χωριό οργανώνεται το τοπικό καρναβάλι, τοπικό πανηγύρι στις 27 Ιουλίου του Αγίου Παντελεήμονα και στις 6 Αυγούστου Δεσπότη Χριστού (υπάρχει ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος), ενώ αναβιώνουν και έθιμα όπως το κάψιμο του Ιούδα το Πάσχα. 

Δ.δ. Καμηλαρίου

Το Δημοτικό διαμέρισμα Καμηλαρίου έχει συνολικά 452 κατοίκους (απογρ. 2001). Το συγκροτούν οι οικισμοί:

• το Καμηλάρι [ 289 ], έδρα,

• ο Άγιος Ιωάννης [ 88 ] , σε υψόμετρο 45μ. και σε απόσταση 64,5 χλμ. από το Ηράκλειο . Υπαγόταν στο Καμηλάρι όταν ακόμα αυτό ήταν κοινότητα και

• το Καλαμάκι [ 75 ] , παραλιακό, σε υψόμετρο 15 μ. Πανηγυρίζει στις 20 Ιουλίου, Προφήτου Ηλιού στον οποίο είναι αφιερωμένος και ο ναός.

Ιστορικά στοιχεία

Ο οικισμός κατοικείται από τα Μινωικά Χρόνια. Στο Μετόχι , έναν μικρό οικισμό κοντά στο Καμηλάρι, έζησε ένας από τους Επτά σοφούς της αρχαιότητας, ο Επιμενίδης. Στα βόρεια του χωριού 2,5 χλμ. στη θέση Γρήγορη Κορφή βρέθηκε κτιστός αποθέτης με ειδώλια και επίσης ανακαλύφθηκε πρωτογεωμετρικός τάφος στη θέση Αλισαντράκι.

Το παλιό χωριό κτίστηκε στο λόφο Εύγορα, ώστε να διασφαλιστεί η άμυνα του πληθυσμού από τις επιδρομές των Τούρκων και των πειρατών.

Η ονομασία του προέρχεται από το βυζαντινό επώνυμο Καμηλάρης=οδηγός καμήλας, δηλαδή το χωριό του καμηλάρη. Το 1583 στον Καστροφύλακα αναφέρεται με την ονομασία Camilari με 77 κατοίκους.

Κατά την Τουρκοκρατία, ο Άγιος Ιωάννης έγινε γνωστό ως το χωριό του αιμοσταγούς γενίτσαρου Αγριολίδη. Στον Άγιο Ιωάννη βρίσκεται ο ναός του Αγίου Παύλου, ο τρούλος του οποίου χρονολογείται από το 14ο αιώνα και έχει τοιχογραφίες.

Στο παραπάνω χωριό έχουν χαρακτηριστεί ως ιστορικά μνημεία:

• Ο Πύργος του Αγριολιδη γιατί η λιθοδομή και τα αρχιτεκτονικά στοιχεία ανάγουν την οικοδόμηση του Πύργου στον 17^ο αιώνα, ένας απ’ τους τρεις σωζόμενους στη Κρήτη.

• Ο Γεροντομυλος που βρίσκεται στη ρίζα του λόφου Φαιστού στην όχθη του Γεροποταμου, χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακού Κρητικού νερόμυλου.

• Ο οικισμός του Άγιου Ιωάννη, είναι χτισμένος πάνω στο τμήμα της αρχαίας πόλης της Φαιστού, διατηρεί τον καθαρά παραδοσιακό χαρακτήρα του τα σπίτια είναι άριστα δείγματα λαϊκής Κρητικής αρχιτεκτονικής.

• Η περιοχή Καλαμακιου ως αρχαιολογικός χώρος.

Από το Καμηλαρι διέρχονται οι διαδρομές Αγ.Τριαδα-Καμηλαρι-Αγ.Ιωαννης-Φαιστος μέσα από το Μινωικό μονοπάτι και συνδυάζουν φύση, ιστορία και πανοραμική θεά τόσο προς την ενδοχώρα όσο προς το Λιβυκο Πέλαγος και στην παραλία Καλαμακιου.