ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
Η κρητική μουσική παράδοση έχει δεχτεί πλήθος επιδράσεων και
παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα που την κάνει να ξεχωρίζει. Τα πρώτα
δείγματα συναντώνται στους "Πυρρίχιους" πολεμικούς χορούς των Κουρητών
για να φτάσουμε στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες που ζει και
γράφει ο μουσικοσυνθέτης Μεσοδήμος. Το πιο χαρακτηριστικό μουσικό είδος
της Κρήτης είναι η κρητική μαντινάδα, που τραγουδιέται με την συνοδεία
λύρας και λαγούτου. Ο τραγουδιστής προσαρμόζει κάθε φορά τα δίστιχα
στις ανάγκες των περιστάσεων και αντίστοιχα σκαρώνει ερωτικές
μαντινάδες, μαντινάδες του γάμου και του γλεντιού και μαντινάδες με
σατιρικό, πολιτικό ή ιστορικό περιεχόμενο. Οι "ριμμαδόροι"
συναγωνίζονται μεταξύ τους για το ποιός θα πει τους πιο εύστοχους
στίχους και θα προκαλέσει μεγαλύτερο ενθουσιασμό στους
παρευρισκόμενους. Επίσης, σημαντικό είδος τραγουδιών είναι τα
"ιστορικά" τραγούδια που αφηγούνται γεγονότα από την πολυτάραχη ζωή του
νησιού, υμνώντας τον ηρωισμό και την αγωνιστικότητα του κρητικού λαού.
Τέλος, γνωστά είναι και τα "ριζίτικα" τραγούδια που τραγουδιούνται στη
δυτική Κρήτη, στις "ρίζες" του Ψηλορείτη και των Λευκών ΄Ορεων, απ'
όπου πιθανόν πήραν και το όνομα τους. Κάποια από αυτά τραγουδιούνται
στο δρόμο και λέγονται "της στράτας" ενώ κάποια απαγγέλονται, χωρίς
συνοδεία μουσικής, στα γλέντια και στα τραπέζια όπου μαζεύονται όλοι
μαζί και είναι γνωστά ως "ριζίτικα της τάβλας". Σε αντίθεση με τις
μαντινάδες, τα ριζίτικα τραγούδια δεν είναι προϊόντα αυτοσχεδιασμού και
δεν εκφράζουν μια στιγμιαία ψυχική κατάσταση, αλλά είναι αποτέλεσμα
μακραίωνων επιδράσεων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΟΡΓΑΝΑ
Χαρακτηριστικό όργανο της κρητικής
μουσικής παράδοσης, αντιπροσωπευτικό της
Κρήτης, είναι η λύρα. Πρόκειται για έγχορδο όργανο με τρεις χορδές που πάλλονται
με τη βοήθεια ενός μικρού κυρτού δοξαριού,
παρόμοιου με αυτού του βιολιού. Ο κρητικός
λυράρης, τις περισσότερες φορές αυτοδίδαχτος, αυτοσχεδιάζει και τραγουδάει τις κρητικές μαντινάδες, προσαρμόζοντας κάθε φορά
τους στίχους στις ανάγκες των περιστάσεων.
Η κρητική λύρα συνοδεύεται από το
γνωστό λαγούτο. Είναι και αυτό έγχορδο όργανο με οχτώ όμως χορδές και παίζεται με
πένα ή με τα δάχτυλα. Αλλα μουσικά παραδοσιακά όργανα ήταν το "ούτι", η "ασκομπαντούρα", που θυμίζει τη σκοτσέζικη
γκάιντα και το "χαμπιόλι", ένα πνευστό των
βοσκών, που παίζεται μόνο του ή ενσωματώνεται στην ασκομπαντούρα. Τα όργανα αυτά
μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και ο κρητικός λαϊκός μουσικός μαθαίνει από τους μεγαλύτερούς του τη τεχνική της κατασκευής
τους και τη τέχνη να παίζει μουσική, που συνοδεύει κάθε εκδήλωση της καθημερινής ζωής.
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ
Οι κρητικοί χοροί αποτελούν έκφραση του λεβέντικου κρητικού
χαρακτήρα και δυναμισμού και διατηρούν πολλές επιδράσεις από την
πολυτάραχη ιστορία του νησιού. Ειδικότερα οι στροφές του γνωστού
"σιγανού" χορού πιστεύεται ότι αποτελούν αναπαράσταση της πορείας του
Θησέα μέσα στο Λαβύρινθο. Οι χορευτές είναι σφιχταγκαλιασμένοι και
βαδίζουν με μικρά σιγανά βήματα. Καθώς όμως ο λυράρης επιταχύνει τους
ρυθμούς, τους παρασύρει σε ξέφρενα πηδηχτά βήματα και αρχίζει ο πιο
γνωστός κρητικός χορός, ο "πεντοζάλης". Οι χορευτές απομακρύνονται ο
ένας από τον άλλο και με τεντωμένα χέρια κάνουν ενθουσιώδη πηδήματα και
φιγούρες. ’λλος κρητικός χορός είναι ο "συρτός", γνωστός και ως
"χανιώτικος" που διαφοροποιείται από περιοχή σε περιοχή και αποτελεί
παραλλαγή του συρτού που χορεύεται στην ηπειρωτική Ελλάδα. Επίσης,
γνωστή είναι και η κρητική "σούστα" που χορεύεται σε ζευγάρια, με
αρμονικές, χαριτωμένες πηδηχτές κινήσεις. Τέλος, στα γλέντια και τα
πανηγύρια χορεύεται και ο "καστρινός" ή "μαλεβιζιώτης" μονάχα από
άντρες που πιάνονται σε κυκλικό σχηματισμό.
ΠΗΓΗ : http://www.hri.org/infoxenios/
|
